BİR ENDÜSTRİYEL TESİSE AİT YANGIN ALGILAMA SİSTEMİ

Son dönemlerde artan iş kazalarına karşı işçi sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik yasalarda düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler ilk bakışta işçilerin kullanacağı donanımlara yönelik düzenlemeler gibi görünse de çalışma alanlarının da emniyete alınmasını kapsamaktadır. Çalışan bir endüstriyel tesiste, işçilerin çalışma esnasında kullanmak zorunda oldukları baret, gözlük gibi donanımların yanı sıra tesiste oluşabilecek bir yangının algılanarak, personelin uyarılması ve tahliyesinin sağlanması gerekmektedir. Bu gereksinim doğrultusunda Bursa'da faaliyet gösteren Özgür Metal Fabrikasına yangını erken algılayarak, gerekli uyarıları yapan yangın algılama sistemi tesis edilmiştir.

  

Projelendirme ve uygulama aşamalarında Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve TS CEN/TS 54-14 (Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 14: Planlama, tasarım, montaj, işletmeye alma, kullanım ve bakım) standartlarına uyulmuştur.

İLGİLİ YÖNETMELİK VE STANDARTLARA GÖRE YAPILAN UYGULAMALAR

Fabrika ilk etapta tek bir işletme tarafından kullanılıyor olsa da mimari tasarımı ve elektrik altyapısı ileride fabrikanın ikiye bölünerek, iki farklı işletme tarafından kullanabilecek şekilde tasarlanmıştır. Dolayısıyla, yangın sisteminin de bu doğrultuda bir altyapıya sahip olması gerekmekteydi. Bu ihtiyaç çerçevesinde binada birbiri ile network altyapısıyla çalışan iki farklı yangın algılama santrali tesis edilmiştir. Fabrikanın, ileride bölünme durumu olan bölge sınır alınarak; algılayıcı ve uyarıcıların yarısı 1 numaralı santrale bağlı iken, diğer yarısı 2 numaralı santrale bağlanmıştır. Ayrıca fabrika girişindeki bekçi kulübesine de mesai saatleri dışında sistemin izlenebilmesi için tekrarlama paneli kurulmuştur. İlk etapta tek bir işletme tarafından kullanılacağı için iki santral ve tekrarlama paneli arasında bir network hattı kurulmuştur. Bu sayede sistem 2 santral ve bir tekrarlama paneli tarafından izlenebilecek, ihbarlara müdahale edilebilecektir. İlerleyen dönemlerde fabrika ikiye bölündüğünde ise 2 santral arası network hattı iptal edilerek, herhangi bir ilave kablolama gerektirmeden sistem bağımsız iki işletme olarak çalışabilecektir.

Algılayıcıların seçimi TS CEN/TS 54-14 standardına göre yapılmıştır.

Bu tabloya göre ofis alanlarında mahal özelliğine göre duman ve ısı dedektörleri kullanılmıştır. Ayrıca asma tavan aralarında çıkabilecek olası yangının algılanması için asma tavan arası dedektör kullanılmış, paralel ihbar lambaları ile asma tavan arası dedektörlerin görsel izlenmesi sağlanmıştır. Ayrıca kaçış yolları üzerine butonlar konulmuştur. Buton ve sirenlerin yerleşimi TS CEN/TS 54-14 standardına uygun olarak yapılmıştır.

Üretim alanının tavan yüksekliği sebebiyle ışın tipi duman dedektörleri tercih edilmiştir. Işın tipi duman dedektörlerinin alıcı ve vericileri birbirini kesintisiz görebilmesi için, vincin en üst noktasından daha yükseğe yerleştirilmiştir.

Binaların Yangından Korunmasına Hakkında Yönetmelik madde 78'e göre sulu söndürme sistemleri yangın algılama sistemine modüller yardımıyla entegre edilmiştir.

"MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır. Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir.

Sprinkler hatları üzerinde bulunan izlenebilir kelebek vanalar ve akış anahtarları kontak izleme modülleri vasıtasıyla ayrı ayrı adreslenerek yangın algılama sistemine entegre edilmiştir. Akış anahtarlarından gelen ihbarlar yangın senaryolarını devreye sokarken, izlenebilir kelebek vanalardan gelen ihbarlar senaryo kapsamında santrale bilgi olarak düşmekte, sirenleri devreye sokmamaktadır.

DEVREYE ALMA, TEST, KABUL, DOKÜMANTASYON VE İŞLETME SÜRECİ

Özgür Metal projesi, proje aşamasından başlayarak çok ciddi bir çalışmanın sonucunda başarı ile devreye alınmıştır. Çetin Elektrik saha ekibi sistemin kablolama ve montaj altyapısını sorunsuz tamamlamış, Mavili Elektronik Güney Marmara Bölge Müdürlüğü teknik servis personelleri sistemi devreye almıştır. Yangın senaryosunda yer alan bütün fonksiyonlar işler halde teslim edilmiştir

Son durum projeleri, santrallerin sebep-sonuç programlarına ait bilgiler, santrallerin kullanım kitapçıkları ve saha uygulama notları kitap halinde yetkililere teslim edilmiştir.

Sistemin işletilmesi fabrika yönetimince görevlendirilmiş teknik personeller tarafından yürütülmektedir.

SONUÇ

Yangın yönetmeliği ve ISG yasalarına göre endüstriyel tesislerde kurulması zorunlu hale getirilen yangın algılama sistemlerinin doğru tasarlanması ve kurulması gerekmektedir. Yasal zorunluluğun yanı sıra, işçi sağlığı ve güvenliği ile fabrikadaki makinelerin korunması açısından da bu sistemlerin tesis edilmesi önem arz etmektedir. Meydana gelebilecek bir yangın hem can kaybına hem de mal kaybına sebep olabilmektedir. Üretim hatlarındaki makine ve hammadde kayıpları, tesisteki üretimin durmasına sebebiyet verebilmektedir. Bu nedenle standart ve yönetmeliklere uygun sistemlerin tasarlanması, gerekli sertifikasyona sahip malzemeler kullanılarak doğru biçimde yapılmalıdır.

Sistemin çalışır halde tutulması için, teknik personel tarafından yapılan rutin bakımlar ve üretici firma tarafından yapılan periyodik genel bakımların da aksatılmaması çok önemlidir.