ORTADOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YANGIN ALGILAMA VE ALARM SİSTEMİ

Giriş

Bilim ve eğitim alanında toplumun başlıca bilgi kaynağı ve yönlendiricisi olan üniversitelerimizin, ileri teknoloji sistemlerde uygulama örneği oluşturması kaçınılmazdır. Bu konularda Ortadoğu Teknik Üniversitesi ülkemizde köklü ve her açıdan önde gelen, takdir toplayan başlıca üniversitelerimizdendir. Üniversitelerin yapıları doğal olarak altyapı-üstyapı, kapalı-açık geniş alanları, hatta birbirleri ile aralarında çok uzak mesafeler olan kampüsleri barındırmaktadır. Bu yapıları binlerce insan çeşitli amaçlarla, kısa ya da uzun süreli olarak kullanmaktadır. İnsanların can güvenliği açısından yangın sistemi önemli bir unsurdur. Özellikle yüksek yoğunlukta nüfus barındıran tesislerde, yangın anında erken algılamanın yapılamaması halinde ortaya çıkabilecek karmaşa, doğal olarak hayati riskler oluşturacaktır.

Yangın algılama sistemlerinde güvenilir algılamanın yapılması, sistemin kullanıcı dostu olması, sistemin kullanıcının anadilinde tasarlanmış olması, kurulum öncesi ve sonrası her türlü desteğin sorunsuz, hızlı ve yerinde sunulabilmesi öncelikle talep edilen hususlardır. Adresli yangın algılama sistemlerinde, yangın alarmının geldiği cihazın adres ve mahal bilgisinin panelden ve uzaktan izleme ve kontrol yazılımından izlenebilir olması, özellikle üniversite gibi geniş alan kaplayan projelerde hayati önem taşımaktadır. Yangın algılama sistemi, kullanıcılarına adres bilgisinin yanısıra CCTV sisteminden teyit amaçlı bilgi alınması hizmetini ve mekanik sistemlerle entegrasyon kolaylığını sağlamalıdır. Yangın ve gaz algılama sistemini oluşturan binlerce cihaz söz konusu olabileceğinden, sistemin gerek santrallerdeki loop sayıları gerekse network çalışabilecek santral sayıları açısından yüksek kapasiteli olması gereklidir. Yangın sisteminin özellikle üniversiteler için birden çok noktadan izlenebilir ve kontrol edilebilir olması, bu izleme ve kontrollerin kablolu ya da kablosuz altyapıya uygun olması, izleme konumundaki görevliye detaylı görsel bilgi taşıyabilmesi ve gerektiğinde müdahalesine izin verebilmesi gereklidir. Ortadoğu Teknik Üniversitesinde kullanılmış olan Supervisor yazılımı bu gereklilikler karşılamaktadır.

DAYANAK OLUŞTURAN YÖNETMELİK VE STANDART MADDELERİ

Son birkaç ayda ODTÜ yangın algılama ve alarm sistemine yaklaşık 600 algılayıcı, 40 adet ihbar butonu, 30 adet sesli ve ışıklı uyarıcı, 2 adet 3 çevrim, 1 adet 8 çevrim santral, supervizor uzaktan izleme yazılımı, beam dedektörleri ve modüller eklenmiştir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik 82. Madde de;

"Yangın hâlinde otomatik olarak gerekli kontrol fonksiyonlarını yerine getirecek acil durum kontrol sisteminin;

a) Yangın sırasında kapanması gereken yangın kapılarını ve diğer açıklıkları kapatma amaçlı cihazları normal hâlde açık durumda tutan elektromanyetik kapı tutucu ve benzeri cihazlarının serbest bırakılması,

b) Merdiven yuvaları ve asansör kuyuları basınçlandırma cihazlarının devreye sokulması,

c) Duman kontrol sistemlerinin işlemlerini yerine getirmesi,

ç) Acil durum aydınlatma kontrol işlemlerini gerçekleştirmesi,

d) Güvenlik ve benzeri sebeplerle kilitli tutulan kapıların ve turnikelerin açılması,

e) Asansörlerin yapılış özelliklerine bağlı olarak yangın esnasında kullanımının engellenmesi veya tahliye amacıyla itfaiye veya eğitilmiş bina yangın mücadele ekipleri tarafından kullanılmasının sağlanması,

f) Mahalli itfaiye ile elektrik işletmesine, belediyeye, polise veya jandarmaya, kurum amirine, bina sahibine ve gerekli görülen diğer yerlere yangının otomatik olarak haber verilmesi, özellik ve fonksiyonlarına sahip olması lazımdır.

(2) Acil durum kontrol işlemleri, yangın alarm sisteminin donanım ve yazılım bütünlüğü içerisinde bulunan kontrol birimleri ile gerçekleştirilir. Kontrol edilen sistemin ve cihazlar ile ilişkisi bulunan güvenlik sistemlerinin, bina otomasyon sistemleri gibi diğer sistemler tarafından yapılabilecek her türlü kontrol ve kumanda işlemlerinin, yangın veya benzeri bir acil durumda yangın kontrol panelinden yapılacak acil durum kontrol işlemlerini hiçbir şekilde engellememesi gerekir." denilmektedir.

TS CEN/TS 54-14 (Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 14: Planlama, tasarım, montaj, işletmeye alma, kullanım ve bakım) standardının 13. Maddesinde;

"Yangın algılama ve alarm sistemi aşağıdaki gibi diğer yangından korunma sistemlerine başlatma sinyalleri göndermek için kullanılabilir:

a) Otomatik yangın söndürme sistemleri,

b) Duman boşaltma ve ısı boşaltma sistemleri,

c) Yangın kapılarının açılmasını ve kapanmasını tetikleyen sistemler. Diğer yangından korunma sistemlerinin çalışması veya arızalanması yangın algılama sisteminin doğru çalışmasını veya başka sistemlere sinyal vermesini tehlikeye atmamalıdır.

Diğer sistemlere bağlantı için millî şartlar olabilir. Bu kılavuzun tavsiyeleri söz konusu sistemlerin yangın algılama ve alarm sistemine getireceği şartları kapsamaz. Bu şartlar aşağıdakileri içerebilir:

a) Tetikleme sinyallerinin kaza ile serbest bırakılması,

b) Gerekli ışıklı ve sesli göstergeler,

c) Dedektörlerin tipi, yerleşim yeri ve aralıkları,

d) Tecrit veya devre dışı bırakma şartları,

e) Bölgelere ayırma şartları.

Diğer yangından korunma sistemlerinin dokümantasyonunda verilen tavsiyelere ve kurallara uyulmalıdır" denilmektedir.

Aynı standardın 14.2. Maddesinde;

"Yangın algılama sistemlerinin tasarımında içinde bilgisayar veya telefon santralı cihazları gibi elektronik cihazlar bulunan odalarda, aşağıdaki hususlara özel dikkat sarf edilmesi gerekir:

a) Havalandırmanın ve klimaların kontrolü ile ilgili düzenlemeleri,

b) Yüksek havalandırma hızlarının ve yüksek hava hızlarının etkileri

c) Yangın algılama sisteminden gelen sinyallere bağlı olarak yangın kapaklarının ve damperlerinin kapatılması

d) Yangın durumunda cihazların veya güç kaynaklarının kapatılması düzenlemesi,

e) Yangın durumunda hava cihazlarının kapatılmasının düzenlemesi,

f) Asma tavanların üzeri ve yükseltilmiş döşemelerin altı gibi saklı alanlarda yangın algılama ihtiyacı.

Özellikle bilgisayar kabinlerinin mahallî olarak mahfaza içine alındığı durumlarda özel tip dedektörler (hava çekmeli sistemler gibi) uygun olabilir" denilmektedir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik;

"MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır. Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir.

Madde 79- (1) Bir binada gazlı söndürme sistemi kurulması hâlinde, binada algılama ve uyarı sistemi var ise, söndürme sisteminin alarm ve arıza çıkışları, yangın alarm sistemine bağlanarak ayrı bölgesel göstergelerle izlenir.

Yukarıda verilmiş olan standart maddeleri ışığı altında ve yapının mimari ihtiyaçları doğrultusunda belirlenen sistem, Maxlogic ve Mavigard marka ürünlerimizden oluşmak üzere uygulamaya geçirilmiştir.

DEVREYE ALMA, TEST, KABUL, DOKÜMANTASYON VE İŞLETME SÜRECİ

Yangın algılama ve alarm sistemi firmamız teknik servis personelleri tarafından devreye alınmış ve sistemde kullanılan tüm cihazlar ve fonksiyonlar işler halde teslim edilmiştir. Üniversite tarafından atanan teknik personellere sistemin kullanımı ve acil durumlarda gerekli müdahalede bulunabilmeleri için gerekli eğitimler verilmiştir.

Son durum projeleri, santrallerin sebep-sonuç programlarına ait bilgiler, santrallerin kullanım kitapçıkları ve saha uygulama notları kitap halinde üç nüsha olarak yetkililere teslim edilmiştir.

Sistemin işletilmesi üniversite yönetimince görevlendirilmiş teknik personeller tarafından yürütülmektedir.

SONUÇ

Birçok olay ve tecrübe sonucu oluşturulmuş olan standart ve yönetmeliklerin ışığı altında, özellikle insan hayatı ile ilgili riskleri hedeflemiş olan sistemlerin tavizsiz uygulanması çok önemlidir. Yangın ve gaz algılama sistemi gibi, diğer sistemlerle organize çalışan ve yaşayan sistemlerin, periyodik bakımlarla desteklenmesi gerekmektedir. Bir tek binadan ya da binlece kilometreye dağılmış bir çok tesisten oluşabilecek üniversite yapılarında yukarıda vurgu yapılan tüm maddeleri içeren sistemler kurulması ve yaşatılması gereklidir.

Mavili elektronik olarak iştigal alanımızda, en kaliteli ve hızlı hizmeti verebilmek adına, ülke çapında dağılmış bölge müdürlüklerimiz, satış öncesi ve sonrası yerinde hizmet sunan kalifiye personelimiz, 27 yıllık tecrübemiz ve binlerce referansımız ile hizmete hazırız.