Nisan 2017

Hastane Binalarında Yangın Algılama ve Alarm Sistemleri

Hatırlayacağınız üzere önceki bilgilendirmelerimizde;

• Yangın algılama ve alarm sistemleri ile ilgili ihtiyaçların belirlenmesi,

• Binada tesis edilecek sistemin tipinin belirlenmesi

• Algılayıcı tipleri ve bunların projelendirme esasları

• Yangın ihbar butonları ve uyarıcıların projelendirme esasları

• İzleme ve kontrol amaçlı kullanılan cihazlar

• Bölge denetim ve siren/flaşör kontrol amaçlı cihazlar ve kullanım alanları (Gerilim çıkışlı ve kontrollü cihazlar)

• Yangın algılama ve alarm sistemleri ile acil durum anons sistemleri yönetimi

• Yangın anında konfor ve duman egzoz havalandırma sistemlerinin yönetimi için kullanılan elektronik donanımlar ve yönetim yazılımları

• Kablo tipi doğrusal sıcaklık algılama yöntemi ve kullanım alanları

• Hassas duman algılaması amacı ile kullanılan aktif hava örneklemeli duman dedektörleri ve projelendirme esasları

• Patlayıcı ortamlarda yangın ve gaz algılama sistemlerinin projelendirilmesi, malzeme seçimi ve uygulanması

• Yangın algılama ve alarm sistemlerinde kullanılan kabloların seçimi, kablo tesisatları ve hat koruması

• Yangın algılama ve alarm sistemlerinde kullanılan yedek güç kaynakları ve hesaplamaları

• Gazlı söndürme sistemlerinde kullanılan algılama ve kontrol elemanları ile projelendirme esasları

• İtfaiyeci Acil Durum Telefonları ve Kontrol Cihazları ile Projelendirme Esasları

• Deniz taşıtlarında kullanılan yangın algılama ve alarm sistemleri

• Tesisat galerilerinde kullanılan yangın ve gaz algılama sistemleri

hakkında bilgileri aktarmıştık. Bu yayınımızda da "Hastane binalarında yangın algılama ve alarm sistemleri" hakkında bilgileri örnek bir uygulama üzerinden sizlere aktaracağız.

Yangın algılama ve alarm sistemlerinin elektrik ve mekanik sistemler ile entegrasyonu üzerine bir örnek; Pamukkale Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi yangın algılama ve alarm sistemi uygulaması

Hastanelerde yataklı hastaların hareket kabiliyetlerinin düşük olması, beraberinde durumları itibariyle tahliyelerinin yavaş ve özenli yapılması gerektiğinden, olası yangınların en erken şekilde algılanması, gerekli uyarıların yapılması, mekanik ve elektrik sistemlerin önceden belirlenmiş senaryoya uygun yönetilmesi yaşam koşullarının sürekliliği açısından çok önemlidir. Yangın ve etkileri en kısa sürede kontrol altına alınabilir ve yangının oluşma aşamasında hastalar aynı kat içerisindeki yeterli yangın direncine sahip güvenli bölümlere tahliye edilebilirlerse can kaybı yaşanmadan tehlike atlatılabilir. Hastane binalarında yangın anındaki süreç yönetimi kısaca yukarıda tanımlandığı gibi sağlanamaz ise can kayıplı son derece üzücü felaketler yaşanabilir. Hatırlanacağı üzere 2009 yılında Ülkemizde Bursa Şevket Yılmaz Hastane binasında yaşanan yangında 8 hasta yaşamını yitirmişti. Dünyada yakın tarihlerde; Çin'in Liaoyang Merkez Hastanesi'nde 2005 yılında meydana gelen yangında 33 hasta, Belarus'ta Kozlovichi kentinde akıl hastanesinde 2003 yılında meydana gelen yangında 30 hasta kurtarılamamıştır. Costa Rica Calderon Guardia Hastanesi'nde 2005 yılında meydana gelen yangında 17 hasta ölmüş, çok sayıda kişi yaralanmıştır. Moskova'da bir rehabilitasyon merkezinde 2006 yılında oluşan yangında 45 hasta yaşamını yitirmiştir.

Pamukkale Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi yangın algılama ve alarm sistemi, erken algılamayı sağlayacak ve algılama sonrasında konfor ve acil durum senaryolarına göre mekanik ve elektrik sistemleri yönetecek özellikte gerekli donanımları ve yönetim yazılımını kapsayacak şekilde projelendirilmiş, tesis edilmiş ve işler hale getirilmiştir. Bu makalede Pamukkale Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi yangın algılama ve alarm sistemi örneği üzerinden, hastane binalarında yangın algılama ve alarm sistemlerinin projelendirme ve uygulama aşamalarında gerekli olan bilgiler derlenmiştir.

DAYANAK OLUŞTURAN YÖNETMELİK VE STANDART MADDELERİ

Pamukkale Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi yangın algılama ve alarm sistemi ilk projesinde yaklaşık 2.000 adet yangın algılayıcı, 120 adet ihbar butonu, 120 adet sesli ve ışıklı uyarıcı ile 18 çevrim kontrol ve gösterge tertibatından ibaretti. Binada tesis edilecek yangın algılama ve uyarma sisteminin olması gereken özellikleri ve kabiliyetlerine ilişkin öncelikle yasal dayanak oluşturan ilgili yönetmelik ve standart maddeleri raporlandı ve idareye sunuldu.

Yangın algılama ve alarm sisteminin mekanik ve elektrik sistemler ile uyumlu bir şekilde çalışması na dayanak olarak, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 82. Maddesinde yer alan acil durum kontrol fonksiyonları kapsamı, TS CEN/TS 54-14 Standardının 13. ve 14.2 Maddelerinde yer alan diğer yangından korunma sistemlerinin çalıştırılması kapsamı ve asansörlerin yangın anındaki davranışları ile ilgili TS EN 81-72 standardı 5.3. ve 5.4. Maddelerinde yer alan koşulların yerine getirilmesi esas alınmıştır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 82. Maddesinde;

"Yangın hâlinde otomatik olarak gerekli kontrol fonksiyonlarını yerine getirecek acil durum kontrol sisteminin;

a) Yangın sırasında kapanması gereken yangın kapılarını ve diğer açıklıkları kapatma amaçlı cihazları normal hâlde açık durumda tutan elektromanyetik kapı tutucu ve benzeri cihazlarının serbest bırakılması,

b) Merdiven yuvaları ve asansör kuyuları basınçlandırma cihazlarının devreye sokulması,

c) Duman kontrol sistemlerinin işlemlerini yerine getirmesi,

ç) Acil durum aydınlatma kontrol işlemlerini gerçekleştirmesi,

d) Güvenlik ve benzeri sebeplerle kilitli tutulan kapıların ve turnikelerin açılması,

e) Asansörlerin yapılış özelliklerine bağlı olarak yangın esnasında kullanımının engellenmesi veya tahliye amacıyla itfaiye veya eğitilmiş bina yangın mücadele ekipleri tarafından kullanılmasının sağlanması,

f) Mahalli itfaiye ile elektrik işletmesine, belediyeye, polise veya jandarmaya, kurum amirine, bina sahibine ve gerekli görülen diğer yerlere yangının otomatik olarak haber verilmesi, özellik ve fonksiyonlarına sahip olması lazımdır.

(2) Acil durum kontrol işlemleri, yangın alarm sisteminin donanım ve yazılım bütünlüğü içerisinde bulunan kontrol birimleri ile gerçekleştirilir. Kontrol edilen sistemin ve cihazlar ile ilişkisi bulunan güvenlik sistemlerinin, bina otomasyon sistemleri gibi diğer sistemler tarafından yapılabilecek her türlü kontrol ve kumanda işlemlerinin, yangın veya benzeri bir acil durumda yangın kontrol panelinden yapılacak acil durum kontrol işlemlerini hiçbir şekilde engellememesi gerekir." denilmektedir.

TS CEN/TS 54-14 (Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 14: Planlama, tasarım, montaj, işletmeye alma, kullanım ve bakım) standardının 13. Maddesinde; "Yangın algılama ve alarm sistemi aşağıdaki gibi diğer yangından korunma sistemlerine başlatma sinyalleri göndermek için kullanılabilir:

a) Otomatik yangın söndürme sistemleri,

b) Duman boşlatma ve ısı boşaltma istemleri,

c) Yangın kapılarının açılmasını ve kapanmasını tetikleyen sistemler.

Diğer yangından korunma sistemlerinin çalışması veya arızalanması yangın algılama sisteminin doğru çalışmasını veya başka sistemlere sinyal vermesini tehlikeye atmamalıdır.

Diğer sistemlere bağlantı için millî şartlar olabilir. Bu kılavuzun tavsiyeleri söz konusu sistemlerin yangın algılama ve alarm sistemine getireceği şartları kapsamaz. Bu şartlar aşağıdakileri içerebilir:

a) Tetikleme sinyallerinin kaza ile serbest bırakılması,

b) Gerekli ışıklı ve sesli göstergeler,

c) Dedektörlerin tipi, yerleşim yeri ve aralıkları,

d) Tecrit veya devre dışı bırakma şartları,

e) Bölgelere ayırma şartları.

Diğer yangından korunma sistemlerinin dokümantasyonunda verilen tavsiyelere ve kurallara uyulmalıdır" denilmektedir.

Aynı standardın 14.2. Maddesinde;

"Yangın algılama sistemlerinin tasarımında içinde bilgisayar veya telefon santralı cihazları gibi elektronik cihazlar bulunan odalarda, aşağıdaki hususlara özel dikkat sarf edilmesi gerekir:

a) Havalandırmanın ve klimaların kontrolü ile ilgili düzenlemeleri,

b) Yüksek havalandırma hızlarının ve yüksek hava hızlarının etkileri,

c) Yangın algılama sisteminden gelen sinyallere bağlı olarak yangın kapaklarının ve damperlerinin kapatılması,

d) Yangın durumunda cihazların veya güç kaynaklarının kapatılması düzenlemesi,

e) Yangın durumunda hava cihazlarının kapatılmasının düzenlemesi,

f) Asma tavanların üzeri ve yükseltilmiş döşemelerin altı gibi saklı alanlarda yangın algılama ihtiyacı.

Özellikle bilgisayar kabinlerinin mahallî olarak mahfaza içine alındığı durumlarda özel tip dedektörler (hava çekmeli sistemler gibi) uygun olabilir" denilmektedir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik;

"MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır. Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir.

Madde 79- (1) Bir binada gazlı söndürme sistemi kurulması hâlinde, binada algılama ve uyarı sistemi var ise, söndürme sisteminin alarm ve arıza çıkışları, yangın alarm sistemine bağlanarak ayrı bölgesel göstergelerle izlenir. Duman kontrol ve basınçlandırma sistemleri kontrol ve izlemeleri

MADDE 80- (1) Bir binada duman kontrol ve basınçlandırma sistemleri kurulması hâlinde, bu sistemler ile ilgili arıza ve konum değiştirme sinyalleri ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel durum ve arıza göstergeleri oluşturularak izlenir ve kontrol edilir. Duman kontrol ve basınçlandırma sistemlerinin el ile kontrolleri ayrı bir kontrol panelinden yapılabileceği gibi, yukarıda belirtilen izleme panelleri ile birleştirilerek yangın alarm sistemi bünyesinde de gerçekleştirilebilir" denilmektedir.

Asansörlerin yangın ve deprem anında davranışları TS EN 81-73 standardı ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 62. Maddesinde tariflenmiştir.

Buna göre; yangın anında, asansörler acil çıkış katına gidecek (genelde zemin kat olmakta), yangın acil çıkış katında ise bu durumda asansörler alternatif çıkış katına gidecektir. Deprem anında ise asansörler en yakın durakta duracaktır. Bu işlevleri yerine getirmek üzere asansör kumanda panolarında üç ayrı giriş bulunmaktadır (1. Giriş: acil çıkış katına git, 2. Giriş: alternatif çıkış katına git, 3. Giriş: en yakın durakta dur). Dolayısıyla yangın alarm sisteminin her asansör için üç adet kuru kontak çıkışı üretmesi ve sebep sonuç ilişkilerinin yazılımdan bu durumlara uygun olarak programlanması gerekmektedir.

Bütün bu bilgiler ışığında Pamukkale Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi yangın algılama ve alarm sisteminin iyileştirilmesi için proje tadilatı çalışması başlatıldı. Öncelikle binanın yangın danışmanı tarafından yapılan yangın bazlı risk analizi raporu incelendi. Bu rapora göre bina, kat içerisindeki yeterli yangın direncine sahip güvenli 132 adet bölüme ayrıldı. Her bir bölüm (kompartıman) için yangın anında mekanik ve elektrik sistemlerin kontrolüne ilişkin esaslar ve bunların devreye girme koşulları belirlendi.

HER BİR BÖLÜMDE SIRASIYLA GERÇEKLEŞECEK İŞLEMLER VE DEVREYE GİRME KOŞULLARI

Tümleşik üç bloktan (A, B ve C Blok) oluşan binada, oluşturulmuş olan 132 adet bölümde yangın algılama ve alarm sistemi tarafından yangın anında her bir bölümde gerçekleştirilecek kontrol ve izlemeler belirlendi. Buna göre;

1. İlgili bölümdeki taze hava damperlerine kapatma komutu verilecek. O bölgeye taze havayı sağlayan klima santrali sabit debili ise klima santraline kapan komutu verilecek.

2. İlgili bölümdeki insanların kaçışına olanak veren merdiven basınçlandırma kanalı üzeri damperine aç komutu verilecek. Damperin açıldı uyarısı geldiği an, basınçlandırma fanına çalış komutu verilecek.

3. İlgili bölümün dahil olduğu bloğa ait asansör kuyusu basınçlandırma kanalı üzeri damperine aç komutu verilecek. Damperin açıldı uyarısı geldiği an, basınçlandırma fanına çalış komutu verilecek.

4. İlgili bölümün dahil olduğu bloğa ait asansörlere zemine git uyarısı verilecek, yangın zemin katta ise bodrum kata git uyarısı verilecek.

5. İlgili bölümün duman egzoz damperine aç komutu verilecek, damperin açıldı bilgisi geldiği an, duman egzoz fanına çalış konutu verilecek.

6. İlgili bölümün dışında ortak kullanımda olan kirli hava kanalının geçtiği komşu bölgelerin damperlerine kapat komutu verilecek.

7. İlgili bölümdeki kaçış yolları üzerindeki yana kayar kapılara açılma komutu verilecek.

8. İlgili bölüme en yakın yangın bölme kapılarının kapanması için, manyetik tutucularına bırakma komutu verilecek.

9. İlgili bölüme tahliye ve acil durum anonsu yapılacak. Komşu bölgelere bilgi ve acil durum anonsları yapılacak.

10. Sirenler için belirlenen gecikme süresi bitiminde o bölgenin flaşörlü sirenleri çalışacak.

11. Klima santrallerinin taze hava girişlerinde bulunan kanal tipi duman dedektörlerinden alarm gelmesi durumunda ilgili klima santraline kapan komutu verilecek.

12. Deprem sensöründen uyarı geldiğinde tüm asansörler en yakın durakta duracak ve kapıları açık hale gelecek. Deprem anonsu tüm bölgelere yapılacak.

Belirlenen bu işlemlerin (senaryonun) devreye girme koşulları;

1. Yangın algılama sistemine ait tek bir dedektörden uyarı gelmesi durumunda gecikme süresi başlayacak.

2. Gecikme süresi bitimine kadar "alarm iptal" işlemi yapılmazsa senaryo devreye girecek.

3. Aynı bölgede komşu iki dedektörden ardışık olarak uyarı alınırsa senaryo hemen devreye girecek.

4. Butona basıldığında senaryo hemen devreye girecek (Uygulamada gereksiz kullanımlar tespit edilirse, bu durumda buton uyarısına ilave olarak aynı bölgede bir dedektörün uyarı vermesi koşulu eklenecek).

5. Su akış anahtarı kontak izleme bilgisi alındığında senaryo hemen devreye girecek.

6. Mutfakların bulunduğu katlarda davlumbaz söndürme sistemlerini izleyen modüllerden uyarı geldiğinde senaryo hemen devreye girecek şekilde belirlendi.

İLGİLİ YÖNETMELİK, STANDARTLAR VE SENARYO DOĞRULTUSUNDA PROJEDE YAPILAN TADİLATLAR VE UYGULAMALARI

Öncelikle mevcut yangın algılama ve alarm sistemi projesi incelendi ve eksik algılayıcılara ve algılayıcı tiplerine ilişkin seçim yanlışlıklarına ilişkin gerekli tamamlamalar ve düzeltmeler belirlendi. Beraberinde; mimari proje, yangın söndürme sistemi projesi, konfor havalandırma sistemi projesi, duman egzoz sistemi projesi, asansör projesi, mutfak davlumbaz söndürme projesi, acil durum anons sistemi projesi, bina otomasyon projesi ve kartlı geçiş sistemi projesi incelenerek gerekli kontrol ve izleme noktaları toplam 132 bölümde her bir bölüm için aşağıdaki çizelgedeki gibi ayrı ayrı belirlendi.

Belirlenen kontrol ve izleme noktaları ile senaryo doğrultusunda yangın algılama ve alarm sistemleri uygulama projesi yapıldı. Yapılan uygulama projesi neticesinde, aşağıda yer alan ürünlerimizden oluşan sisteme karar verildi ve tesisatı gerçekleştirildi.

Yangın anında asansörlerin kontrolü

Asansörlerin yangın ve deprem anında davranışları TS EN 81-73 standardında belirtilmiştir. Buna göre; yangın anında, asansörler acil çıkış katına gidecek (genelde zemin kat olarak belirlenmektedir), yangın acil çıkış katında ise bu durumda asansörler alternatif çıkış katına gidecektir. Deprem anında ise asansörler en yakın durakta duracaktır. Yangın algılama ve alarm sisteminin asansör makine dairelerinden geçecek kablo çevrimleri üzerine bu işlevleri yerine getirmek üzere röle modülleri tesis edilmesi gerekmektedir.

Yangın anında asansör kuyuları ve yangın merdiven boşlukları basınçlandırma sistemlerinin kontrolü

Yangın anında, yangın algılama ve alarm sistemi asansör kuyuları ve yangın merdiven boşlukları basınçlandırma sistemlerine gerekli çalışma komutlarını üretecek röle modülleri projelendirilmelidir. Basınçlandırma sistemi kanal girişlerinde motorlu damperler projelendirilmiş ise bu durumda öncelikle damperlerin açılması ve damperin açıldı bilgisinin gelmesinden sonra basınçlandırma fanına çalış bilgisini gönderecek izleme ve kontrol düzenekleri projelendirilmelidir.

Yangın anında konfor havalandırma sisteminin ve duman egzoz sisteminin kontrolü̈

Yangın anında, yangın algılama ve alarm sistemi binanın konfor havalandırma projesi kapsamındaki klima santrallerinin kontrolünü, motorlu duman damperlerin kontrolünü ve izlenmesini, termik etkili duman damperlerin izlenmesini sağlayacak gerekli donanımlar projelendirilmelidir. Bunun yanı sıra, binanın duman egzoz havalandırma sistemi kapsamındaki, egzoz fanlarının çalışmasının kontrolü ve katlardaki yangın damperlerinin izlenmesi ve kontrolü için gerekli röle modülleri ve kontak izleme modülleri projelendirilmelidir. Ayrıca kapalı otoparklarda tesis edilecek yangın algılama ve alarm sistemleri, zehirleyici gaz algılaması, yangın algılaması (sıcaklık) ve bunlara bağlı olarak havalandırma sisteminin (jet fanlar ve aksiyel fanların) kontrolü için kontak izleme ve röle modülleri projelendirilmelidir. Duman damperlerin kontrolü ile ilgili ilerleyen yayınlarımızda daha detaylı bilgiler sunulacaktır.

Yangın anında yangın bölme kapıları elektromanyetik tutucularının kontrolü

Uzun koridorlarda yangın anında dumanın bölgeler arası geçişini sınırlamak amacıyla kapılar tesis edilmektedir. Yangın bölme kapıları normalde açık kalabilecek gerekli elektromanyetik düzeneklere sahip olacak ve yangın anında, yangın algılama ve alarm sistemi söz konusu elektromanyetik düzeneklere gerekli çalışma gerilimini açma/kesme komutlarını üretecek donanımlar (güç kaynakları ve röle modülleri) projelendirilmelidir.

Yangın anında geçiş kontrol sistemlerinin kontrolü

Binalarda geçiş kontrol sistemlerinin projelendirilmesi durumunda, yangın algılama ve alarm sistemi, yangın anında bu geçişlerin kontrolündeki kilitli kapıların serbest hale gelmesi için gerekli donanımlar (röle modülleri) projelendirilmelidir.

Yangın anında sulu yangın söndürme sistemlerinin kontrolü̈

Yangın algılama ve alarm sistemi, sulu yangın söndürme sisteminin akış anahtarları konumları, hat kesme vanaları konumları, pompaların durum bilgileri, su deposu düşük seviye bilgisi gibi alarm ve hata bilgilerini izleyecek gerekli donanımlara (kontak izleme modülleri) sahip olacak şekilde projelendirilmelidir.

Yangın anında gazlı yangın söndürme sistemlerinin kontrolü

Bilgi işlem odası, telekomünikasyon odası, elektrik dağıtım odası gibi yangının su ile söndürülmesi istenilmeyen odalarda gazlı yangın söndürme sistemleri projelendirilir. Yangın algılama ve alarm sistemi, gazlı yangın söndürme sisteminin alarm ve arıza durumlarını izlemelidir. Bu gibi odacıklarda farklı tipte yangını algılayan en az iki adet dedektör kullanılacak olup, farklı tipteki dedektör bölgelerinden gelen uyarılara göre teyit, gecikme ve kontrollerini yapabilen, söndürmeyi otomatik olarak başlatabilen, söndürmeyi elle başlatma ve söndürmeyi elle durdurma düzeneklerine sahip özel tasarlanmış santraller tesis edilir.

Yangın anında patlayıcı gaz dağıtım sistemlerinin kontrolü

Binada patlayıcı gaz ile çalışan sistemlerin bulunması durumunda (Merkezi ya da bireysel doğal gaz ile çalışan ısınma sistemleri, mutfak kullanımları v.b.) Yangın algılama ve alarm sistemi bünyesinde patlayıcı gaz sızıntısını algılayacak gerekli dedektörler ve gerekli gaz kesme düzeneklerini kumanda edecek donanımlar (röle modülleri)projelendirilir.

Yangın anında bina içi elektrik dağıtım sistemlerinin kontrolü

Yangın algılama ve alarm sistemi, yangın anında yangın oluşan bölgenin ya da katın elektrik enerjisini ilgili elektrik panosundan kesmesi istenir. Bu fonksiyonu yerine getirmek için bölgesel elektrik panolarının termik manyetik şalterlerinin açtırma bobinlerini tetiklemek için röle modülleri projelendirilir.

Kontrol ve izleme amaçlı modüller her katta bulunan elektrik odalarına işletme kolaylığı olacak şekilde tesis edilmiştir.

Hastane binalarında kablo taşıyıcıları üzerinde doğrusal sıcaklık algılama yönteminin kullanımı

Hastane kampüsleri tesisat galerilerinde, binaların yatay ve düşey kablo taşıyıcılarında oluşabilecek yangınların başında kablo tesisatlarında elektriksel nedenler ile ortaya çıkabilecek yangınlar gelmektedir. Bu yangınların başlamadan önce kablo tesisatlarındaki ısınmaların Doğrusal Kablo Tipi Sıcaklık Dedektörü ile algılanması ve uyarıya dönüştürülmesi, tesisat galerilerindeki başat yangın algılama çözümü olarak yapılmalıdır.

Doğrusal Kablo Tipi Sıcaklık Dedektörü özel olarak üretilen alev geciktirici ve halogen free bir kablo içerisine belirli aralıklarla yerleştirilmiş sensörlerden oluşmaktadır.

Sistem kontrol ve değerlendirme ünitesinden ve içerisinde sıcaklık sensörleri olan sensör kablosundan oluşmaktadır. Sensör kablosu doğrudan veya bağlantı kutusu üzerinden özel bağlantı kablosuyla bağlanabilir. Sensör kablolarının sonlandırmaları için sonlandırma elemanı kullanılır.

Doğrusal Kablo Tipi Sıcaklık Dedektörü nem, duman, toz, titreşim, buzlanma, aşındırma ve EMI'den (Elektro Manyetik Alan) etkilenmeyerek zor şartlar altında çalışabilmektedir. Bu nedenle tesisat galerilerinde son derece kararlı çalışmaktadır.

Doğrusal Kablo Tipi Sıcaklık Dedektörünün kontrol ünitesi akıllı adresli yangın alarm santralleri ile RS-232 protokolü üzerinden Modbus haberleşmesi yapmaktadır.

Sensör aralığı uygulamaya bağlıdır ve özgürce seçilebilir. Dallanmış kablo kurulumu mümkündür. Sıcaklık sensörlerinin her bir sabit adresleri sensörün tam fiziksel konumunu öğrenmeye olanak tanımaktadır.

Kablo içerisinde yer alan tüm doğrusal kablo tipi sıcaklık dedektörleri santrallerde giriş cihazı olarak algılanmaktadır. Bu nedenle olay türü, bölge, mahal ismi, sebep/sonuç senaryolarında kullanılabilme gibi tüm giriş cihazı özellikleri doğrusal kablo tipi sıcaklık dedektörlerinde de tanımlanabilir.

Kablo içerisinde ard arda gelen sensörler gruplandırılarak doğrusal kablo tipi dedektörler oluşturulur. Her bir dedektör için ayrı ayrı alarm eşik seviyesi, farksal alarm eşik seviyesi ayarlanabilir. Dedektörler için alarm eşik seviyesinin ve farksal alarm eşik seviyesinin ön alarm oranı ayarlanabilir. Kontrol ünitesinin hangi aralıklarla ölçüm alacağı ve kaç ölçümde bir referans değerini otomatik olarak değiştireceği ayarlanabilir.

Hastane binalarında hassas duman algılaması yapılması gereken alanlar

Bilgi işlem merkezleri, enerji dağıtım merkezi, enerji odaları, teknik merkezler, arşiv ve değerli evrak odaları v.b. hacimlerde yangınların duman etkisinin en erken ve doğru algılanması için "Aktif Hava Örneklemeli Duman Dedektörü" kullanmak gerekir.

Tespit süresinin çok kısa olması ve algılamanın çok hassas olması istenilen durumlarda ortamdaki havanın örneklenerek, filtre edilmesi ve sonrasında numune hava içerisindeki gerçek duman parçacıklarının miktarının ölçülmesi esasına dayanan algılayıcılar "aktif hava örneklemeli duman dedektörleri" olarak adlandırılmaktadır.

Aktif hava örneklemeli sistem, ana hatlarıyla hava emiş boruları, fan, filtre ve lazer hücreden oluşmaktadır.

Cihazın 4 adet örnek alma borusu girişi ve bir adet hava çıkışı vardır. 4 adet örnek alma boru hattının toplam uzunluğu en fazla 200 m olabilirken, tek boru uzunluğu 100 m olabilir. Boru malzemesi olarak kırmızı ABS ve hava akışı sürtünmesi az olan özel borular kullanılır.

Hava örnekleme borusu üzerindeki deliklerden fan yardımıyla çekilen hava, bir filtreden geçirilir. Böylece yanlış alarma sebebiyet verebilecek toz vb. cisimlerin, algılama hücresi içersine girmesine izin verilmez. Filtreden geçirilerek gelen hava, algılama ünitesi içerisine alınır.

Algılama ünitesi, sadece lazer ışınının geçebilmesi için tasarlanan çok küçük bir açıklığa sahip, aynı zamanda tamamen yansıtıcı ve odaklayıcı özellikli bir yarım küreden, küre içinde sürekli ışınım yapan lazer ışın tabancasından ve ışık sensöründen oluşmaktadır.

Tamamen yansıtıcı ve odaklayıcı özellikli yarım küre içinde sürekli ışınım yapan lazer ışın tabancası ile içeri alınan havadaki duman partikülü varlığı kontrol edilir. Eğer lazer ışını, duman partikülüne çarparsa yarım küre içerisinde dağılır. Tam yansıtıcılı yarım küre, duman partikülüne çarparak dağılan lazer ışınını odaklayarak yansıtır. Işık sensörü odaklanan lazer ışınını algılar ve bilgileri işlemesi amacıyla merkezi mikroişlemciye gönderir.

Örneklenmiş hava, filtreden geçemeyen partiküller ve detektör kabininde kontrolden geçen hava egzoz kanalından atılır.

Borulardaki ideal delik genişlikleri 3 ile 5 mm arasında olup bir boruda en fazla 25 delik olmalıdır. En son delikten detektöre gelen havanın geliş süresi en fazla 120 s olmalıdır. Egzoz çıkışı , algılama yapılan ortama verilmelidir. Uygulama yapılmadan önce üreticiden alınan model programla delik çapları çıkartılmalı, hava akış hızları kontrol edilmelidir. Hava akış dinamiğinin bozulmaması için en az sayıda dönüş yapılmalıdır.

Hava örnekleme boruları üzerindeki her bir delik bir duman detektörü olarak kabul edilir ve ona göre boru yerleşimleri yapılır.

Hastane Binalarında Acil Durum Telefonlarının Kullanılması

Hastane Binalarında servislerde çalışan ya da kontrol amaçlı bulunan kişilerin acil durumlarda merkezi izleme ve kontrol birimi ile acil durum haberleşmesini sağlayabileceği sistemleri tesis edilmesi can güvenliği açısından önemlidir.

Servis bankolarının yakınlarına tesis edilen acil durum telefonlarının hiçbir numara çevirmeye gerek kalmaksızın merkezi izleme ve kontrol birimi ile doğrudan haberleşmesi esasına göre tasarlanmış bir sistemdir.

Merkezi İzleme Biriminde Bulunan Akıllı adresli yangın alarm santrali içerisinde bulunan telefonun ve saha telefonunun kullanım amacı, acil durumlarda tüm yangın alarm santrallerinin birbirleriyle ve / veya saha telefonlarıyla haberleşmesini sağlamaktır.

Yangın alarm sisteminde oluşan acil bir durumda haberleşme binada bulunan saha telefonları veya yangın alarm santralleri içerisinde kullanılan telefonlar ile yapılır. Bu telefonlardan bir tanesi acil bir durumda hiçbir tuşlama gerekmeden direkt olarak aranmak üzere seçilir. Bu telefon konferans odası yöneticisidir.

Diğer telefonlardan herhangi birindeki ahize kaldırıldığında konferans odası yöneticisini arar. Konferans odası yöneticisi ahizeyi kaldırdığında konferans odasında görüşme başlar.

Görüşme yapan saha telefonunun dışındaki herhangi bir telefondan ahize kaldırıldığında konferans odasındaki görüşmeye dahil olunur.

Supervisor grafik izleme ve kontrol programı alanlarından birisi de IP telefon alanıdır. Yangın alarm sistemi içerisinde itfaiyeci saha telefonları veya telefon modüllü adresli yangın alarm santralı kullanılıyorsa, bu telefonlar supervisor içerisindeki IP telefon alanından aranabilir. Ayrıca sahadaki telefonlar hiçbir tuşa basmadan direkt olarak IP telefonu arayabilirler. Böylece mahalde Supervisor ekranından izleme yapan yetkili, saha ile iletişim kurabilir.

Elektrik proje müellifleri tarafından kapalı otoparkların gaz algılama ve kontrol sistemleri projelendirilirken öncelikle Makine proje müellifi tarafından tasarlanmış havalandırma sistemi bölge planı talep edilmelidir. Havalandırma bölgelerine denk düşecek şekilde karbon monoksit dedektörlerinin bölgeleri oluşturulmalıdır. Dedektörlerin seviye bilgilerini işleyen gaz alarm santralinden her bölge için 1. Seviye ve 2. Seviye çıkışları havalandırma kontrolü amaçlı MCC (çoklu motor sürme) panolarına irtibatlanmalıdır.

Dedektörlerin yerleşimi konusunda her ne kadar BS 7346-7:2006 kodlu standart 400 m2'ye kadar tek bir ölçümlemeyi kabul ediyor olsa da, kapalı otoparklardaki özellikle çıkış güzergahında trafik oluşması sonucu, araçların çalışır vaziyette beklemesi durumu sıklıkla yaşandığından bu güzergahlarda dedektörler arası mesafe 10 metreyi geçmeyecek şekilde projelendirilmesi ve uygulanması daha doğru algılama ve kontrolü sağlamaktadır.

Dedektörlerin yerden 150-160 cm yüksekliğe yani insanların ayakta iken soluk alıp verme mesafesine monte edilmesi gerekir.

Hastane binalarında patlayıcı gazların algılanması ve merkezi izlenmesi

Hastane binalarının mutfak, kazan dairesi gibi yerlerinde doğal gaz ve Lpg gibi gazlar kullanılmaktadır. Yanıcı olan bu gazların sızıntısının erken algılanması önemli hale gelmektedir. Endüstriyel tipte seçilecek gaz dedektörleri ile olası gazların algılanması ve bu dedektörlerin ölçüm değerlerinin merkezi olarak izlenmesi en doğru çözümdür.

DEVREYE ALMA, TEST, KABUL, DOKÜMANTASYON VE İŞLETME SÜRECİ

Yukarıdaki anlatılanlar doğrultusunda tesis edilen yangın algılama ve alarm sistemi firmamız teknik servis personelince devreye alınmış ve yangın senaryosunda yer alan bütün fonksiyonlar her bölge için işler halde teslim edilmiştir. Hastane tarafından atanan teknik personellere sistemin kullanımı ve acil durumlarda gerekli müdahalede bulunabilmeleri için gerekli eğitimler verilmiştir.

14 ve 15 Aralık 2011 tarihinde sistemin kabul işlemi, Yangın Danışmanı Seydi Rıza Güney, PAÜ Yapı İşleri Teknik daire Başkanlığı Elektrik Mühendisi Ümit Gülseven, Makine Mühendisi Mete Yitik ve Elektrik Teknikeri Sezai Karahan, Hastane Sivil Savunma Uzmanı Osman Dirminli gözetiminde tüm bölümlerde test ve kontroller yapılarak gerçekleştirilmiştir.

Sistemin işletilmesi hastane yönetimince görevlendirilmiş teknik personeller tarafından yürütülmekte olup, günlük, haftalık ve aylık kontrolleri çizelge halinde takip edilmektedir. Ayrıca firmamız ve hastane yönetimi arasında yapılan anlaşma gereği, üç ayda bir kapsamlı bakım ve test işlemi gerçekleştirilmekte ve kayıt altına alınmaktadır.

SONUÇ

Başta sağlık yapıları olmak üzere tüm yapılarda yangın algılama ve alarm sistemlerinin amacına uygun olarak tesis edilmesi için; proje aşamasında ilgili yönetmelik ve standartların istekleri öncelikle karşılanmalıdır. Ayrıca binanın yangın bazlı acil durum senaryosu belirlenerek, bu senaryo işlemlerini gerçekleştirecek gerekli donanımlar ve yazılım bütünsel olarak projelendirilmelidir. Kablo tesisatları yönetmelik ve standartların belirttiği özellikte gerçekleştirilerek gerekli gerilim düşümü hesapları yapılmalıdır. Gerekli donanımlar ve yazılımlar ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak seçilmeli, montajlar ve devreye alma süreci eğil teknik personellerce yapılıp, tesisat denetimleri gerçekleştirilmelidir. Yangın algılama ve alarm sistemi çalışır hale getirildikten sonra, kullanıcı tarafından mutlaka teknik sorumlular atanmalı, sorumlularca sistemin günlük, haftalık ve aylık kontrolleri eksiksiz olarak yapılmalı ve kayıt altına alınmalıdır. Ayrıca kurucu firma ile bakım anlaşması yapılarak, üç aylık periyotlarda sistemin tüm kontrolleri ve bakımı yapılmalıdır.

Değerli Çözüm Ortağımız,

Bu aylık bu kadar, önümüzdeki yayınımızda, Yangın algılama ve alarm sistemlerinin işletme ve bakım esasları hakkında sizleri bilgilendireceğiz. Sorularınız ve merak ettiğiniz konularda bizleri arayabileceğinizi hatırlatır, çalışmalarınızda başarılar dileriz.

Saygılarımızla...