Son dönemlerde artan iş kazalarına karşı işçi sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik yasalarda düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler, ilk bakışta işçilerin kullanacağı donanımlara yönelik düzenlemeler gibi görünse de çalışma alanlarının da emniyete alınmasını kapsamaktadır. Çalışan bir endüstriyel tesiste, işçilerin çalışma esnasında kullanmak zorunda oldukları baret, gözlük gibi donanımların yanı sıra tesiste oluşabilecek bir yangının algılanarak, personelin uyarılması ve tahliyesinin sağlanması gerekmektedir. Endüstriyel tesislerde meydana gelen yangınlar, ciddi maddi hasarlar meydana getirmekte, can kayıpları riski ile karşı karşıya bırakmaktadır. Yasal sorumluluklar çerçevesinde, olası can ve mal kaybını engellemek amacıyla Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesinde faaliyet gösteren, Harput Tekstil’e ait Miranlı İplik Fabrikası’na yangın algılama sistemi tesis edilmiştir.

Projelendirme ve uygulama aşamalarında Binaların Yangından Korunmasına Hakkında Yönetmelik esaslarına ve TS CEN/TS 54-14 (Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 14: Planlama, tasarım, montaj, işletmeye alma, kullanım ve bakım) standartlarına uyulmuştur.

Yaklaşık 30.000 m2 kapalı alana sahip Miranlı İplik Fabrikası için Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik’te bulunan “EK-7 Otomatik Algılama Sistemi Gereken Binalar” tablosuna göre algılama sistemi tasarlanma gereği duyulmuştur.

Ek-7 Otomatik Algılama Sistemi Gereken Binalar

Algılayıcıların seçimi TS CEN/TS 54-14 standardına göre yapılmıştır. Fabrika genelinde ve idari bloklarda algılama işlevi için duman, ısı ve multisensör olmak üzere toplam 281 adet dedektör, 36 takım ışın tipi (beam) duman dedektörü, 6 adet havalandırma kanalı örnek alma cihazı kullanılmıştır. Otomatik algılayıcıların haricinde sistemde, 67 adet kısa devre izolatörlü buton mevcuttur. Mekanik sistemlerin yangın algılama sistemine entegrasyonu için 58 çıkış noktasını kontrol eden röle kontrol modülleri ve 47 giriş noktasını izleyen 47 kontak izleme modülleri ile sağlanmıştır. Yangın ihbarlarının personele duyurulması için 68 adet flaşörlü siren, pano odalarındaki olası su baskınlarının saptanması için de 10 adet su kaçağı algılama dedektörü kullanılmıştır. Kontrol ve izleme için 1 adet panel ve 1 adet tekrarlama paneli sisteme sahil edilmiştir.

EN 54-14’te yer alan tablodaki koruma mesafelerine göre ofis alanlarında mahal özelliğine göre duman ve ısı dedektörleri kullanılmıştır. Teknik hacimlerde ise multisensör dedektörler tercih edilmiştir. Asma tavan aralarında çıkabilecek olası yangının algılanması için asma tavan arası dedektör kullanılmış, paralel ihbar lambaları ile asma tavan arası dedektörlerin görsel izlenmesi sağlanmıştır.

Üretim alanının tavan yüksekliği sebebiyle ışın tipi duman dedektörleri tercih edilmiştir.

Üretim alanın havalandırma kanallarına kanal tipi duman dedektörleri yerleştirilmiştir. Havalandırma sistemin çekebileceği bir duman kanal tipi detektörlerle algılanarak sistemin senaryolarını devreye sokabilecektir, ayrıca taze hava kanallarındaki olası bir duman yine kanal tipi detektörlerle algılanarak ortama zehirli gazın girmesini engellemek üzere fanı durduracaktır.

Kaçış yolları üzerine, standartlara göre butonlar konulmuştur.

Binaların Yangından Korunmasına Hakkında Yönetmelik, madde 78’e göre; sulu söndürme sistemleri yangın algılama sistemine entegre edilmiştir.

“MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır. Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir.

Sprinkler hatları üzerinde bulunan, izlenebilir kelebek vanalar ve akış anahtarları kontak izleme modülleri vasıtasıyla ayrı ayrı adreslenerek yangın algılama sistemine entegre edilmiştir.

Fabrika iplik üretimi yaptığından, hem ürünlerin hem de cihazların gereksiz zarar görmesini engellemek amacıyla, sulu söndürme sistemi, hem yangın algılama dedektörleri hem de akış anahtarlarından gelen bilgiyle devreye girecek şekilde senaryo uygulanmıştır.

İzlenebilir kelebek vanalardan gelen ihbarlar santrale bilgi olarak düşmekte, sirenleri devreye sokmamaktadır.

Yükseltilmiş döşeme bulunan pano odası ve UPS odalarında olası bir su kaçağını algılayacak su kaçağı algılama dedektörleri kullanılmıştır.

Yangın algılama ve ihbar paneli bina içindeki zayıf akım odasına tesis edilmiştir. 7/24 personel bulunan güvenlik kulübesine tesise dilen tekrarlama paneli ile sistemin izlenmesi sağlanmaktadır.

Miranlı İplik Fabrikası için planlanan proje özenle çalışılarak başarı ile devreye alınmıştır. Çetin Elektrik saha ekibi sistemin kablolama ve montaj altyapısını sorunsuz tamamlamış, Mavili Elektronik Güney Marmara Bölge Müdürlüğü teknik servis personelleri tarafından sistem devreye alınmış, yangın senaryosunda yer alan bütün fonksiyonları işler halde teslim edilmiştir.

Son durum projeleri, santrallerin sebep-sonuç programlarına ait bilgiler, santrallerin kullanım kitapçıkları ve saha uygulama notları kitap halinde yetkililere teslim edilmiştir.

Sistemin işletilmesi fabrika yönetimince görevlendirilmiş teknik personeller tarafından yürütülmektedir. Yangın yönetmeliği ve ISG yasalarına göre endüstriyel tesislerde kurulması zorunlu hale getirilen yangın algılama sistemlerinin doğru tasarlanması ve kurulması gerekmektedir. Yasal zorunluluğun yanı sıra, işçi sağlığı ve güvenliği ile fabrikadaki makinelerin korunması açısından da bu sistemlerin tesis edilmesi önem arz etmektedir. Meydana gelebilecek bir yangın hem can kaybına hem de mal kaybına sebep olabilmektedir. Üretim hatlarındaki makine ve hammadde kayıpları, tesisteki üretimin durmasına sebebiyet verebilmektedir. Bu nedenle standart ve yönetmeliklere uygun sistemlerin tasarlanması, gerekli sertifikasyona sahip malzemeler kullanılarak doğru biçimde yapılmalıdır.

Sistemin çalışır halde tutulması için, konusunda uzman teknik personel tarafından yapılan rutin bakımlar ve üretici firma veya yetkili teknik servisler tarafından yapılan üç aylık genel bakımların da aksatılmaması çok önemlidir.

Bu büyük ve önemli projede Mavili Elektronik yangın algılama sistemlerini tercih eden Harput Holding yönetimine ve Çetin Elektrik Firmasına teşekkür ederiz.