Son zamanlarda, özellikle büyük şehirlerde, yüksek katlı ofis veya konut binalarına AVM, sosyal tesisler, parklar gibi yaşam alanlarının da dahil edildiği projelerin giderek arttığı görülmektedir. Bu tip projeler, yaşam kalitesini desteklerken yangın vb. istenmeyen olayların meydana gelmesi durumunda karşılaşılacak risk faktörünü de arttırmaktadır. İşte bu sebeple, böyle projeler için çok daha detaylı çalışmalar gerçekleştirilmeli, yangın algılama sisteminin doğru tasarlanması, zengin senaryolarla desteklenmesi, sistem kurulumu ve işletilmesine daha fazla özen gösterilmelidir.

400.000m2 civarında ofis, konut, kapalı otopark ve alışveriş merkezi alanları bulunan Metromall Ankara projesi de itina ile çalışılan bu projelerden biridir. AVM kısmı kullanıma açılmış olan, konut ve ofis kısımlarının da yakın zamanda teslim edileceği bu büyük projede yangın ve gaz algılama sistemleri konusunda Mavili Elektronik A.Ş. tarafından üretilmiş olan Maxlogic & Mavigard marka ürünler tercih edilmiştir.

Avm’nin yangın ve gaz algılama sistemi için, network yapısı oluşturulmuş, bina yönetim sistemi ile modbus modülü üzerinden bilgi alış verişi sağlanmıştır. Otoparklarında karbon monoksit algılaması için gaz dedektörü projelendirmesi gerçekleştirilmiştir. Olası bir yangında can ve mal güvenliği sağlanması için zengin acil durum senaryoları hazırlanmıştır. Mekanik sistemlerle koordineli çalışacak donanımları ve yönetim yazılımını kapsayacak şekilde projelendirilmiş, tesis edilmiş ve işler hale getirilmiştir.

Dayanak Oluşturan Yönetmelik ve Standart Maddeleri

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te yer alan 82. maddede acil durum kontrol fonksiyonları kapsamı belirtilmiştir. Bu kapsam ve TSE CEN/TS54-14 Standardı doğrultusunda, koşulların yerine getirilmesi, mekanik sistemlerin yangın algılama sistemi ile uyumlu şekilde çalışması sağlanmıştır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 82. Maddesinde;

"Yangın hâlinde otomatik olarak gerekli kontrol fonksiyonlarını yerine getirecek acil durum kontrol sisteminin;

a) Yangın sırasında kapanması gereken yangın kapılarını ve diğer açıklıkları kapatma amaçlı cihazları normal hâlde açık durumda tutan elektromanyetik kapı tutucu ve benzeri cihazlarının serbest bırakılması

b) Merdiven yuvaları ve asansör kuyuları basınçlandırma cihazlarının devreye sokulması,

c) Duman kontrol sistemlerinin işlemlerini yerine getirmesi,

ç) Acil durum aydınlatma kontrol işlemlerini gerçekleştirmesi,

d) Güvenlik ve benzeri sebeplerle kilitli tutulan kapıların ve turnikelerin açılması,

e) Asansörlerin yapılış özelliklerine bağlı olarak yangın esnasında kullanımının engellenmesi veya tahliye amacıyla itfaiye veya eğitilmiş bina yangın mücadele ekipleri tarafından kullanılmasının sağlanması,

f) Mahalli itfaiye ile elektrik işletmesine, belediyeye, polise veya jandarmaya, kurum amirine, bina sahibine ve gerekli görülen diğer yerlere yangının otomatik olarak haber verilmesi, özellik ve fonksiyonlarına sahip olması lazımdır.

(2) Acil durum kontrol işlemleri, yangın alarm sisteminin donanım ve yazılım bütünlüğü içerisinde bulunan kontrol birimleri ile gerçekleştirilir. Kontrol edilen sistemin ve cihazlar ile ilişkisi bulunan güvenlik sistemlerinin, bina otomasyon sistemleri gibi diğer sistemler tarafından yapılabilecek her türlü kontrol ve kumanda işlemlerinin, yangın veya benzeri bir acil durumda yangın kontrol panelinden yapılacak acil durum kontrol işlemlerini hiçbir şekilde engellememesi gerekir." denilmektedir.

TSE CEN/TS 54-14 (Yangın algılama ve yangın alarm sistemleri - Bölüm 14: Planlama, tasarım, montaj, işletmeye alma, kullanım ve bakım) standardının 13. Maddesinde;

"Yangın algılama ve alarm sistemi aşağıdaki gibi diğer yangından korunma sistemlerine başlatma sinyalleri göndermek için kullanılabilir:

a) Otomatik yangın söndürme sistemleri,

b) Duman boşaltma ve ısı boşaltma sistemleri,

c) Yangın kapılarının açılmasını ve kapanmasını tetikleyen sistemler,

Diğer yangından korunma sistemlerinin çalışması veya arızalanması yangın algılama sisteminin doğru çalışmasını veya başka sistemlere sinyal vermesini tehlikeye atmamalıdır.

Diğer sistemlere bağlantı için millî şartlar olabilir. Bu kılavuzun tavsiyeleri söz konusu sistemlerin yangın algılama ve alarm sistemine getireceği şartları kapsamaz. Bu şartlar aşağıdakileri içerebilir:

a) Tetikleme sinyallerinin kaza ile serbest bırakılması,

b) Gerekli ışıklı ve sesli göstergeler,

c) Dedektörlerin tipi, yerleşim yeri ve aralıkları,

d) Tecrit veya devre dışı bırakma şartları,

e) Bölgelere ayırma şartları.

Diğer yangından korunma sistemlerinin dokümantasyonunda verilen tavsiyelere ve kurallara uyulmalıdır" denilmektedir.

Aynı standardın 14.2. Maddesinde; "Yangın algılama sistemlerinin tasarımında içinde bilgisayar veya telefon santrali cihazları gibi elektronik cihazlar bulunan odalarda, aşağıdaki hususlara özel dikkat sarf edilmesi gerekir:

a) Havalandırmanın ve klimaların kontrolü ile ilgili düzenlemeleri,

b) Yüksek havalandırma hızlarının ve yüksek hava hızlarının etkileri,

c) Yangın algılama sisteminden gelen sinyallere bağlı olarak yangın kapaklarının ve damperlerinin kapatılması,

d) Yangın durumunda cihazların veya güç kaynaklarının kapatılması düzenlemesi,

e) Yangın durumunda hava cihazlarının kapatılmasının düzenlemesi

f) Asma tavanların üzeri ve yükseltilmiş döşemelerin altı gibi saklı alanlarda yangın algılama ihtiyacı. Özellikle bilgisayar kabinlerinin mahallî olarak mahfaza içine alındığı durumlarda özel tip dedektörler (hava çekmeli sistemler gibi) uygun olabilir" denilmektedir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik;

MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır. Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir.

Madde 79- (1) Bir binada gazlı söndürme sistemi kurulması hâlinde, binada algılama ve uyarı sistemi var ise, söndürme sisteminin alarm ve arıza çıkışları, yangın alarm sistemine bağlanarak ayrı bölgesel göstergelerle izlenir.

Bu yönetmelikler doğrultusunda projede;

- Binadaki sulu söndürme sistemine ait akış anahtarları ve izlenebilir kelebek vanalar, adresli kontak izleme modülleri ile izlenmektedir.

- Duman damperleri, asansörler, duman egzos fanları, merdiven basınçlandırma fanları adresli röle kontrol modülleri ile kontrol edilmektedir.

- Kapalı otopark alanında adresli sistem üzerinden de izlenebilen karbon monoksit gaz algılama paneli tesis edilmiştir. Burada konumlandırılan jet fan havalandırma sistemi hem karbon monoksit gaz algılama sistemi hem de yangın algılama sistemi ile entegre çalışmaktadır.

- Sistemde toplam 385 kontrol noktası ve 690 izleme noktası bulunmaktadır.

- Avm kısmında 8 – 10 – 12 – 14 - 16 çevrimli yangın alarm santralleri, havalandırma kanalı örnek hava alma aperatları, çoklu modüller, modbus modülleri, uzaktan izleme yazılımı ve 24 saat güvenlik personelinin bulunduğu güvenlik odasında da tekrarlayıcı panel tesis edilmiştir.

- Tüm santraller ve tekrarlayıcı panel network üzerinden haberleşmekte ve herhangi bir panelden tüm panellerin izlemesi ve kontrolü yapılabilmektedir.

- Ortak mahallerde mahalin özelliğine göre duman, ısı veya multi sensörlü algılayıcılar, ihbar butonları ve gaz dedektörleri yerleştirilmiştir.

- Dedektörler, butonlar ve sulu söndürme sisteminden gelen akış bilgileri ile yangın senaryosunun devreye girmesinin sağlanması, otoparklarda kurulan CO gaz algılama sistemi ise bölgesel olarak jet fanları çalıştırılması öngörülmüştür.

- Yangın anında, havalandırma konfor sistemlerinin yönetimi, yangın senaryosu içinde gerçekleştirilmiş, ayrıca yangın sistemleri ile koordineli çalışacak acil durum sistemi uygulanmıştır.

Söğüt İnşaat’ın gerçekleştirdiği projede, Genesis Elektrik firması elektrik kalemlerinin sorumluluğunu üstlenmiş, zayıf akım taşeronu olarak Meriç Group çalışmıştır. Tüm bu şirketlerin saha ekipleri, son derece titiz bir çalışma örneği göstermiş, sistemin kablolama ve montaj altyapısını sorunsuz tamamlamıştır. Yangın ve gaz algılama sisteminde Mavili Elektronik teknik servis personelleri, sistemin kurulumunda, devreye alımında ve yangın senaryosunun uygulanmasında çalışma gerçekleştirmiştir.

Yangın ve gaz algılama sistemlerinin, yetkin personeller tarafından kullanılması, periyodik bakımlarının yaptırılması, yangın olayı ile karşılaşılması durumunda riski minimize edecek, kullanıcıların güven duygularını arttıracaktır.

Mavili Elektronik olarak firmamızı ve uluslararası standartlara sahip ürünlerimizi tercih eden Söğüt İnşaat yetkililerine, Genesis Elektrik yetkililerine ve Meriç Teknolojik Sistemler Ltd. Şti. yetkililerine teşekkür ederiz.