İnsan yoğunluğunun fazla olduğu eğitim kurumlarında, olası bir yangının erken algılanarak gerekli uyarıların görsel ve işitsel olarak yapılması oldukça önemlidir. Olası bir yangının erken algılanmasının ardından, görsel ve işitsel uyarıların doğru bir şekilde yapılması, aynı esnada mekanik ve elektrik sistemlerinin önceden belirlenen senaryolara göre devreye girmesi ile aynı anda birçok kişi paniğe kapılmadan güvenli bölgelere sevk edilebilir. Bu sayede meydana gelebilecek can kayıpları önlenebilmektedir.

Ülkemizin en köklü ve en kalabalık üniversitelerinden biri olan Anadolu Üniversitesi'nde de bu durum göz önüne alınarak, yangın ve gaz algılama sistemi tesis edilmiştir.

DAYANAK OLUŞTURAN YÖNETMELİK VE STANDART MADDELERİ

"Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" ve "TS CEN/TS 54-14" standartlarına göre Anadolu Üniversitesi'nin Yunus Emre ve 2 Eylül kampüslerindeki binalarında yangın ve gaz algılama sistemleri kurulmuştur.

Binalarda kullanılacak dedektör ve butonlar TS CEN/TS 54-14 standardının "6.4 Dedektörlerin ve alarm butonlarının seçilmesi" maddesine göre seçilmiş, ve yerleşimleri de yine aynı standardın "6.5 Dedektörlerin ve alarm butonlarının yer seçimi ve aralıkları" ve "A.6.4 Dedektörlerin ve alarm butonlarının yer seçimi ve aralıkları" maddelerine uygun olarak yapılmıştır.

Yangın algılama sistemlerinin en önemli parçalarından biri olan sesli ve görsel uyarı cihazlarının seçimi ve yerleşimi için TS CEN/TS 54-14 standardının "6.6 Alarm sistemleri ve cihazları" ve "A.6.5 Alarm sistemleri ve cihazları" maddeleri göz önüne alınmıştır.

SİSTEM KURULAN BİNALAR

Eskişehir Anadolu Üniversitesi'nin 21 binasında firmamıza ait sistem kurulmuş ve yangın algılama ve ihbar işlevini yürütmektedir.

Anadolu Üniversitesi Hastanesi'nde 64 bölgeli konvansiyonel panel, Çevre Seramik Araştırma Merkezinde 31 bölgeli konvansiyonel panel, Açık Öğretim Fakültesinde 16 bölgeli konvansiyonel panel, Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksek Okulunda 8 bölgeli konvansiyonel panel, Fırında 2 bölgeli konvansiyonel panel ve Karikatür müzesinde de 4 bölgeli konvansiyonel panel ile yangın algılanması sağlanmaktadır.

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Ek Blok'ta, Öğrenci Merkezinde, Hukuk Fakültesinde, GSF Heykel Atölyelerinde, Yer ve Uzay Bilimleri Enstitü Ek Blokta, İletişim Fakültesinde, AÖF Eğitim-Öğretim Danışmanlık Binasında, SHYO Uçuş eğitim Binası Yan Tesiste, Zemin Makinaları Atölyesinde, Açık Tribünde, Eğitim Fakültesi Uygulama okulunda, Elektrik Elektronik Mühendisliği Fakültesinde, Sağlık Bilimleri MYO'da, Mavi Hangarda ve Rehabilitasyon Merkezinde akıllı adresli panel ile yangın algılaması yapılmaktadır.

Binaların büyüklükleri ve oda yapılarına göre tasarlanan sistemler, mahallere uygun olarak kullanılan duman dedektörleri, ısı dedektörleri, multisensör dedektörler, ışın tipi duman dedektörleri, alev dedektörleri ile koruma sağlanmıştır.

Sınıf, ofis, koridor gibi mahallerde noktasal optik duman dedektörleri kullanılırken, çay ocağı gibi nemli ve su buharı olabilecek alanlarda ile otopark ve kazan dairesi gibi kirlilik oranları yüksek yerlerde ısı dedektörleri tercih edilmiştir. Elektrik odaları, şaftlar, asansör makine daireleri, klima santral odalarında hem ısı hem de duman algılaması yapabilen multisensör dedektörler kullanılmıştır. Ayrıca laboratuvarlar içerisinde yapılan deneylere göre detaylı analiz edilerek standart laboratuvarlarda duman dedektörleri kullanılırken, deneyler sırasında duman çıkan laboratuvarlarda ise yanlış ihbarları önlemek için ısı dedektörleri seçilmiştir. Hava ile temasında çok çabuk parlama özelliğindeki Silane ve Germanyum gazları kullanılan Elektrik mühendisliği ALD laboratuvarında ise exproof alev dedektörleri ve öz güvenlikli duman-ısı dedektörleri ile koruma sağlanmıştır.

Öğrenci merkezi gibi yüksek tavanlı yerlerde ise ışın tipi duman dedektörleri kullanılmıştır.

Kaçış yollarındaki butonlarda manuel olarak senaryolar devreye sokulabilmektedir.

Sesli ve ışıklı alarm cihazları da yine yönetmeliklere uygun olarak kullanılmıştır.

Yangın algılama santraline ulaşımın zor olduğu yerlerde ise tekrarlama panelleri kullanılmıştır.

DEVREYE ALMA, TEST, KABUL, DOKÜMANTASYON VE İŞLETME SÜRECİ

Yukarıdaki bahsedilen binaların yangın algılama ve alarm sistemi tesisatları, çeşitli müteahhit firmalar tarafından yapılmış olup, firmamız teknik servis personelleri tarafından devreye alınmış ve yangın senaryosunda yer alan bütün fonksiyonlar işler halde teslim edilmiştir. Üniversite tarafından atanan teknik personellere sistemin kullanımı ve acil durumlarda gerekli müdahalede bulunabilmeleri için gerekli eğitimler verilmiştir.

TS CEN/TS 54-14 standardının A.11.2 Muayene ve servis maddesine istinaden her 3 ayda bir firmamız teknik servisi tarafından üniversitede bulunan tüm sistemlerimizin bakımları gerçekleştirilmektedir. Bakım işleri kapsamında dedektörlerin temizlenmesi, buton ve detektörlerden verilen sinyaller ile sirenlerin ve senaryoların kontrolü, yangın panelinin güç kısmının kontrolü yapılmaktadır.

Sistemin işletilmesi üniversite yönetimince görevlendirilmiş teknik personeller tarafından yürütülmektedir.

SONUÇ

Özellikle üniversiteler gibi kalabalık ve panik ortamına elverişli yapılarda erken ve doğru algılamanın sağlanarak, gerekli uyarıların işitsel ve görsel olarak yapılması çok önemlidir. Algılama ve uyarıların yanı sıra mekanik sistemlerin de yönetimi ve takibi yangın algılama sistemlerinin vazgeçilmez parçasıdır. Tüm bu sistemlerin doğru tesis edilebilmesi için, projelendirme aşamasında ilgili yönetmelik ve standartların gereklilikleri yerine getirilmelidir. Ayrıca, acil durum senaryoları projelendirme aşamasında belirlenerek, uygulama aşamasında hiçbir konunun ucu açık bırakılmamalıdır. Ayrıca tesisatta kullanılan kabloların da ilgili standart ve yönetmeliklere uygun olması sistemin çalışma devamlılığı açısından önemlidir.

Sistemin çalışır halde tutulması için, teknik personel tarafından yapılan rutin bakımlar ve üretici firma tarafından yapılan üç aylık genel bakımların da aksatılmaması çok önemlidir.