Hastanelerde yangının erken algılanarak, gerekli işitsel ve görsel uyarıların yapılması ve akabinde de önceden belirlenmiş senaryolara göre tahliyenin gerçekleştirilmesi can kaybının önlenmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Yurt içinde ve yurt dışında meydana gelen yangınlarda birçok hasta önlemlerin alınmaması ve yangın senaryolarının doğru şekilde uygulanmaması sebebiyle hayatını kaybetmiştir. Son olarak Bursa Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde meydana gelen yangında 8 hasta yaşamını yitirmiştir. Bu facia yangın algılama sistemlerinin insan hayatı için ne derece önemli olduğunu bizlere bir kez daha hatırlatmıştır.

460 servis yatak sayısı, 94 yatak kapasiteli yoğun bakım ünitesi ve 18 ameliyathanesi ile hizmet verecek olan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi toplamda 72.500m2 alan üzerine inşa edilmiştir. Bu büyüklükte bir hastane için yangın algılama ve alarm sisteminin standart ve yönetmeliklere uygun olarak planlanması can sağlığı açısından oldukça önemlidir.

Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi için planlanan yangın algılama ve alarm sistemi, yangını en kısa sürede algılayarak, acil durum senaryolarına göre mekanik ve elektrik sistemleri yönetecek gerekli ekipmanları ile birlikte projelendirilmiş, tesis edilmiş ve işler hale getirilmiştir.

Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde yangın ve gaz algılama sistemleri kurulurken “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik” ve “TS CEN/TS 54-14” standartlarına titizlikle uyulmuştur.

Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik Ek7’ye göre yapı yüksekliği 6,5m’den fazla veya 1000m²den büyük yataklı sağlık tesislerinde otomatik yangın algılama sistemi kurulması gerekmektedir. Yönetmelikte belirtilen bu maddeye istinaden binada otomatik yangın algılama sistemi tesis edilmiştir.

Binalarda kullanılacak dedektör ve butonlar; TS CEN/TS 54-14 standardının “6.4 Dedektörlerin ve alarm butonlarının seçilmesi” maddesine göre seçilmiştir. Dedektör ve butonların projelendirmesi yine aynı standardın “6.5 Dedektörlerin ve alarm butonlarının yer seçimi ve aralıkları” ve “A.6.4 Dedektörlerin ve alarm butonlarının yer seçimi ve aralıkları” maddelerine uygun olarak yapılmıştır. Optik duman dedektörleri 7,5m yarıçapındaki bir dairenin alanını koruyacak şekilde projelendirilmiştir. Isı dedektörleri ve multisensör dedektörlerde ise bu alan 5m yarıçaplı bir dairenin alanını koruyacak şekilde projelendirilmiştir, butonlar kaçış yollarına konulmuştur. Kablo tavalarının geçtiği ve yangın riskinin fazla olduğu koridorlarda da asma tavan arası algılama yapılmak üzere asma tavan arası dedektörler ve paralel ihbar lambaları kullanılmıştır. Doktor odası, koridorlar, poliklinikler gibi alanlarda duman dedektörleri tercih edilmiştir. Isı merkezi, mutfak gibi hacimlerde su buharı sebebiyle yanlış alarmlarla karşılaşılmaması için duman dedektörü yerine ısı dedektörleri kullanılmıştır. Elektrik odaları, asansör makine daireleri, klima santral odalarında hem ısı hem de duman algılaması yapabilen multi sensör dedektörler kullanılmıştır.

TS CEN TS 54/14 Yangın Algılama Ve Yangın Alarm Sistemleri -Bölüm 14: Planlama, Tasarım, Montaj, İşletmeye Alma, Kullanım Ve Bakım İçin Kılavuz Bilgiler Standardına göre herhangi bir 1 m2’lik kısmında 25 MJ yanıcı malzemeden fazla yangın yükü yoğunluğuna sahip olan alanlar için asma tavan arası dedektör kullanılmıştır.

Yangın algılama sistemlerinin en önemli parçalarından biri olan sesli ve görsel uyarı cihazlarının seçimi ve yerleşimi için TS CEN/TS 54-14 standardının “6.6 Alarm sistemleri ve cihazları” ve “A.6.5 Alarm sistemleri ve cihazları” maddeleri göz önüne alınmıştır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te yer alan 82. Maddeye göre binada bulunan mevcut mekanik sistemlerle de entegrasyon sağlanmıştır. 82. maddenin a bendine göre “Yangın sırasında kapanması gereken yangın kapılarını ve diğer açıklıkları kapatma amaçlı cihazları normal hâlde açık durumda tutan elektromanyetik kapı tutucu ve benzeri cihazlarının serbest bırakılması” ile yangın bölgelerinin tamamıyla oluşturulması ve d bendine göre “Güvenlik ve benzeri sebeplerle kilitli tutulan kapıların ve turnikelerin açılması” gerekmektedir. Bu iki işlevin yerine getirebilmesi için her bir kapı için bir adet röle modülü kullanılmıştır. Röle modülü, sebep sonuç senaryosuna göre ihbar geldiğinde açılması gereken kapıları açılmasını, kapanması gereken kapıların kapanmasını sağlayacaktır.

82. maddenin b bendine göre “Merdiven yuvaları ve asansör kuyuları basınçlandırma cihazlarının devreye sokulması” ve c bendine göre “Duman kontrol sistemlerinin işlemlerini yerine getirmesi” yine sisteme eklenen röle modülleri ile gerçekleştirilmiştir. Yangın anında, mevcut duruma göre kapanması gereken damperler kapatılacak, açılması gereken damperler açılacak ve merdiven basınçlandırma fanları da o esnada devreye girecek şekilde senaryolar oluşturulmuştur.

Binaların Yangından korunması hakkındaki Yönetmelikte bulunan “MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır. Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir” maddesine istinaden binada bulunan akış anahtarları ve izlenebilir kelebek vanalar da kontak izleme modülleri ile ayrı ayrı yangın algılama sistemi tarafından izlenmektedir.

Asansörlerin yangın ve deprem anındaki davranışları TS EN 81-73 Standardı ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 62. Maddesinde tarif edilmiştir. Buna göre; yangın anında, asansörler acil çıkış katına gidecek (genelde zemin kat olmakta), yangın eğer acil çıkış katında gerçekleşiyorsa asansörler alternatif çıkış katına gidecektir. Deprem anında ise asansörler en yakın durakta duracaktır. Bu işlevleri yerine getirmek üzere asansör kumanda panolarında üç ayrı giriş bulunmaktadır;

1. Giriş: Acil Çıkış Katına Git,

2. Giriş: Alternatif Çıkış Katına Git,

3. Giriş: En Yakın Durakta Dur

Dolayısıyla yangın alarm sisteminin her asansör için üç adet röle çıkışı üretmesi ve sebep sonuç ilişkilerinin bu durumlara uygun olarak programlanması gerekmektedir. Bu yönetmelik ve standartlara uygun olarak asansörlerin gerekli senaryoları yerine getirebilmesi için her bir asansörün kumanda panosu ile 3 adet röle modülü irtibatlandırılmıştır.

Güvenlik görevlilerinin sürekli değiştiği bu tarz kurumlarda yangının çıktığı alanın kolayca saptanması için Supervisor Grafiksel İzleme ve Yönetim Yazılımı kullanılmıştır. Binanın projeleri, bilgisayara kurulan Supervisor programına yüklenmiş, haritalar üzerindeki dedektör, buton, modül gibi saha ekipmanları tek tek projelere işlenmiştir. Olası bir yangın ihbarında sırayla yangının meydana geldiği blok, kat ve mahal güvenlik görevlileri tarafından görülerek, binayı çok iyi tanımayan bir görevlinin bile mahale kolaylıkla intikal edebilmesi mümkün kılınmıştır.

Başta sağlık yapıları olmak üzere tüm yapılarda yangının erken algılanması, gerekli uyarıların işitsel ve görsel olarak yapılması önemlidir. Algılama ve alarmın yanı sıra mekanik sistemlerin yönetimi de yangın algılama sistemlerinin vazgeçilmez parçasıdır. Tüm bu sistemlerin doğru tesis edilebilmesi için, projelendirme aşamasında ilgili yönetmelik ve standartların gereklilikleri yerine getirilmesi gerekmektedir. Acil durum senaryoları projelendirme aşamasında belirlenerek, uygulama aşamasında hiçbir konunun ucu açık bırakılmamalıdır. Ayrıca tesisatta kullanılan kabloların da ilgili standart ve yönetmeliklere uygun olması sistemin çalışmayı sürdürmesi açısından önemlidir. Sistemin çalışır halde tutulması için, teknik personel tarafından yapılan rutin bakımlar ve yetkili servis tarafından yapılan genel bakımların da aksatılmaması çok önemlidir.

İnsan yoğunluğunun fazla olduğu hastanelerde olası bir yangının erken algılanmasının ardından, yangının meydana geldiği yerin hızlı olarak tespiti ve müdahalenin çabuk olması büyük faciaların önüne geçecektir.

Çanakkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Projesinde Firmamızı tercih eden Mirka Enerji ve Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Yapı İşleri Daire Başkanlığı’na teşekkür ederiz.