Giriş

Profesyonel tıbbi desteğe ihtiyacı olan veya çeşitli yaşam destek ünitelerine bağlı olarak yaşayabilen, acil durumda seri biçimde kaçamayacak insanların yoğun olarak bulunduğu hastanelerde yangının erken algılanarak, gerekli işitsel ve görsel uyarıların yapılması akabinde de mekanik ve elektrik sistemlerinin önceden belirlenmiş senaryolara göre yönetilmesi can kaybının önlenmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Yurt içinde ve yurt dışında meydana gelen yangınlarda birçok hasta etkin acil durum senaryoları uygulanamaması nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

Bursa Osmangazi Tıp Merkezi Aritmi Hastanesi yangın algılama ve uyarı sistemi, yangını en kısa sürede algılayarak acil durum senaryolarına göre mekanik ve elektrik sistemleri yönetecek gerekli ekipmanları ile birlikte projelendirmiş, tesis edilmiş ve işler hale getirilmiştir.

DAYANAK OLUŞTURAN YÖNETMELİK VE STANDART MADDELERİ

"Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik" ve "TS CEN/TS 54-14" standartlarına göre Bursa Osmangazi Tıp Merkezi'nde yangın ve gaz algılama sistemleri kurulmuştur.

Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik Ek7'ye göre yapı yüksekliği 6,5m'den fazla veya 1000m²'den büyük yataklı sağlık tesislerinde otomatik yangın algılama sistemi kurulması gerekmektedir. Yönetmelikte belirtilen bu maddeye istinaden binada yangın algılama sistemi tesis edilmiştir.

Binalarda kullanılacak dedektör ve butonlar TS CEN/TS 54-14 standardının "6.4 Dedektörlerin ve alarm butonlarının seçilmesi" maddesine göre seçilmiş, ve yerleşimleri de yine aynı standardın "6.5 Dedektörlerin ve alarm butonlarının yer seçimi ve aralıkları" ve "A.6.4 Dedektörlerin ve alarm butonlarının yer seçimi ve aralıkları" maddelerine uygun olarak yapılmıştır. Optik duman dedektörleri 7,5m yarı çapındaki bir dairenin alanını koruyacak şekilde projelendirilmiştir. Isı dedektörleri ve multisensör dedektörlerde ise bu alan 5m yarı çaplı bir dairenin alanını koruyacak şekilde projelendirilmiştir. Butonlar ise kaçış yollarına konulmuştur. Kablo tavalarının geçtiği ve yangın riskinin fazla olduğu koridorlarda da asma tavan arası algılama yapılması üzere asma tavan arası dedektörler ve paralel ihbar lambaları kullanılmıştır. Doktor odası, koridorlar, poliklinikler gibi alanlarda duman dedektörleri tercih edilmiştir. Isı merkezi, mutfak gibi hacimler de su buharı sebebiyle yanlış alarmlar verilmemesi için duman dedektörü yerine ısı dedektörleri kullanılmıştır. Montaj aşamasında, dedektörlerin en dedektörler kolayca kablo tavası altlarına tutturulmak yerine, yönetmeliklerde belirtildiği gibi tavanda en üst noktaya monte edilmiştir. Elektrik odaları, asansör makine daireleri, klima santral odalarında hem ısı hem de duman algılaması yapabilen multi sensör dedektörler kullanılmıştır.

Yangın algılama sistemlerinin en önemli cihazlarından biri olan sesli ve görsel uyarı cihazlarının seçimi ve yerleşimi için TS CEN/TS 54-14 standardının "6.6 Alarm sistemleri ve cihazları" ve "A.6.5 Alarm sistemleri ve cihazları" maddeleri göz önüne alınmıştır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte yer alan 82. Maddesine göre binada bulunan mevcut mekanik sistemlerle entegrasyon sağlanmıştır. 82. maddenin b bendine göre "Merdiven yuvaları ve asansör kuyuları basınçlandırma cihazlarının devreye sokulması" gerektiğinden, sisteme her asansör için ilave edilen röle modülü ile yangın ihbarı gelmesi durumuna göre asansörler kaçış katına yönlendirilmektedir.

82. maddenin d bendine göre "Güvenlik ve benzeri sebeplerle kilitli tutulan kapıların ve turnikelerin açılması" gerektiğinden kartlı geçiş sistemine ait kapılar ve otomatik kapılar röle modülleri ile yangın anında açılarak kaçış için kolaylık sağlanmaktadır.

82. maddenin d bendine göre "Duman kontrol sistemlerinin işlemlerini yerine getirmesi" gerektiğinden, hastanedeki damperlerin kontrolü ilgili modüller ile sağlanmıştır.

Binaların yangından korunması hakkında yönetmeliğin 81. Maddesi'nin 7. Fıkrasında acil durum anons sisteminin tesis edilmesinin esasları belirtilmiş olup, yangın algılama ve alarm sistemi, yangın anında acil durum anons sisteminin kontrolünü sağlayacak gerekli donanım ve yazılım birimlerine sahip olacaktır." maddesine istinaden, yangın algılama sisteminin acil anons sistemini devreye alarak acil durum anonsunun yapılabilmesi için projeye röle modülü ilave edilmiştir.

Binaların Yangından korunması hakkındaki Yönetmelikte bulunan "MADDE 78- (1) Bir binada yağmurlama sistemi ve otomatik algılama sistemi kurulması hâlinde, yağmurlama sistemi alarm istasyonları ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanır. Yağmurlama sisteminden gelen alarm uyarıları ayrı bir bölgesel izleme panelinde veya yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenir. Hat kesme vanalarının izleme anahtarlarının ve yağmurlama sistemine ilişkin diğer arıza kontaklarının da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak denetlenmesi gerekir" maddesine istinaden binada bulunan akış anahtarları ve izlenebilir kelebek vanalar da kontak izleme modülleri ile ayrı ayrı yangın algılama sistemi tarafından izlenmektedir.

İnsan yoğunluğunun fazla olduğu ve hareket kabiliyetinin az olduğu hastanelerde olası bir yangının erken algılanmasının ardından, yangının meydana geldiği yerin hızlı olarak tespiti ve müdahalenin çabuk olması büyük faciaların önüne geçecektir. Güvenlik görevlilerinin sürekli değiştiği bir kurumda yangının çıktığı alanın kolayca saptanması için Supervisor grafiksel izleme ve yönetim yazılımı kullanılmıştır. Binanın projeleri, bilgisayara kurulan Supervisor programına yüklenmiş, haritalar üzerindeki dedektör, buton, modül gibi saha ekipmanları tek tek projelere işlenmiştir. Olası bir yangın ihbarında sırayla yangının meydana geldiği blok, kat ve mahal projeler üzerinden güvenlik görevlileri tarafından görülerek, binayı çok iyi tanımayan bir görevlinin bile mahale kolaylıkla intikal etmesi sağlanacaktır.

SENARYOLAR ve DEVREYE GİRME KOŞULLARI

Çalışma Koşulları

• Tek bir cihazdan (dedektör veya buton) ihbar geldiğinde panel üzerindeki buzzerdan uyarı gelecektir.

• Yangın olayının araştırılması için 120sn ilk bekleme süresi devreye girecektir. Belirlenen süre içerisinde santral resetlenmez veya alarm iptal edilmezse senaryolar devreye girecektir.

• İlk araştırma süresi yetmez ise santraldeki alarm iptal butonuna basılarak 120sn'lik ikinci bekleme süresi devreye girecektir.

• İkinci bekleme süresi sonucunda santral resetlenmediği takdirde senaryolar devreye girecektir.

• Bu beklemelerden herhangi biri sırasında ikinci bir sinyal gelmesi durumunda beklemeler iptal edilerek yangın senaryosu devreye girecektir.

• Akış anahtarlarından gelen sinyal direkt olarak yangın ihbarı olarak kabul edilecek, bekleme sürelerini devreye sokmadan senaryoyu çalıştıracaktır.

Senaryolar

• Asansörler kaçış katına yönlenecektir

• Basınçlandırma fanları çalıştırılacaktır

• Yangın algılanan kattaki taze hava damperleri kapatılacaktır

• Seslendirme sistemi acil durum anonsu yapacaktır

• Deprem anında asansörler en yakın kata yönlendirilecektir

• Kelebek vana kapatılması santrale bilgi olarak düşecektir

• Otomatik kapılar ve kartlı geçiş kapıları serbest hale getirilecektir.

DEVREYE ALMA, TEST, KABUL, DOKÜMANTASYON VE İŞLETME SÜRECİ

Bursa Osmangazi Tıp Merkezi Aritmi Hastanesi Yangın algılama ve uyarı sistemi, Emsan Mühendislik firması tarafından standart ve yönetmeliklere uygun olarak tesis edilmiş olup, firmamız teknik servis personelleri tarafından devreye alınmış ve yangın senaryosunda yer alan bütün fonksiyonlar işler halde teslim edilmiştir. Sistemin kullanımı ve acil durumlarda gerekli müdahalede bulunabilmeleri için gerekli eğitimler verilmiştir.

Sistemin işletilmesi hastane yönetimince görevlendirilmiş teknik personeller tarafından yürütülmektedir.

SONUÇ

Başta hastaneler olmak üzere tüm yapılarda erken ve doğru algılamanın sağlanarak, gerekli uyarıların işitsel ve görsel olarak yapılması çok önemlidir. Algılama ve uyarıların yanı sıra mekanik sistemlerin de izleme ve kontrolü yangın algılama sistemlerinin vazgeçilmez parçasıdır. Tüm bu sistemlerin doğru tesis edilebilmesi için, projelendirme aşamasında ilgili yönetmelik ve standartların gereklilikleri yerine getirilmelidir. Acil durum senaryoları projelendirme aşamasında belirlenerek, uygulama aşamasında hiçbir konunun ucu açık bırakılmamalıdır. Ayrıca tesisatta kullanılan kabloların da ilgili standart ve yönetmeliklere uygun olması sistemin çalışma devamlılığı açısından önemlidir.

Sistemin çalışır halde tutulması için, teknik personel tarafından yapılan rutin bakımlar ve üretici firma tarafından yapılan üç aylık genel bakımların da aksatılmaması çok önemlidir.

Bu projede Mavili Elektronik yangın algılama sistemlerini tercih eden Osmangazi Tıp Merkezi'ne ve Emsan Mühendisliğe teşekkür ederiz.